• AMERIKAN DOLARI
    6,7846
    % 0,16
  • € EURO
    7,4834
    % 0,24
  • £ POUND
    8,3305
    % 0,21
  • РУБ RUBLE
    0,0958
    % 0,30
  • ALTIN (TL/GR)
    374,92
    % 0,71
  • CUMHURIYET ALTINI
    2.436,20
    % 0,80
  • BITCOIN
    61993,528
    % 3,58
  • BIST 100
    104.953,50
    % 1,87

Döviz Kuru Teorileri Nelerdir?

Döviz Kuru Teorileri Nelerdir?

Döviz kuru, ulusal bir paranın yabancı olan para birimi karşısındaki değeri anlamına gelmektedir. Yani döviz; bir ülkedeki yabancı paralara verilen addır. Türkiye’de, Türk Lirası (TRY) dışındaki tüm para birimleri döviz olarak adlandırılmaktadır.

Bir ülkede, ticaret ve alışveriş o ülkenin kendi resmi olan parası ile yapılır fakat bazen bir ülke, kendi resmi para birimi kullanmayan bir şirket ile ithalat ve ihracat yapar. Bu durumda söz konusu olacak olan para birimi, tüm dünyada geçerliliği olan bir para birimi olacaktır. Örneğin; Türkiye’de para birimi TL’dir ve bir Türk şirketi, Avrupalı bir şirket ile yapacağı ticarette Euro para birimini kullanacaktır. Dolayısı ile Türk firması, bu ticaret için Türk Lirası verip Euro alımı yapacaktır. Bu bakımdan, yabancı paralar yani dövizler tıpkı bir ticari malmış gibi alınıp satılırlar.

Bir döviz türünün değeri, dünyada o dövize olan arz ve talep dengesine göre belirlenir. Ayrıca, dövizin ait olduğu merkez bankasının uygulamaları ve müdahaleleri de dövizin değerine etki etmektedir.

Dünyada en sık olarak kullanılan belli başlı dövizler vardır, bunlar; Amerikan Doları (USD), Euro (EUR), İngiliz Sterlini (Pound) (GBP), Japon Yeni (JPY), Kanada Doları (CAD), İsviçre Frangı (CHF) ve Avustralya Doları (AUD)’dır.

Döviz kuru sembeolleri toplamda altı karakterden oluşur. Buna göre; ilk üç karakter döviz çiftinin ilkini, diğer üç karakter ise döviz çiftinin diğer birimi ifade eder. Örneğin; TL’nin Amerikan Doları’na olan oranı söz konusu ise döviz çifti TRY/USD olarak gösterilir. Eğer tam tersi olarak yani Amerikan Doları’nın TL’ye oranı söz konusu ise USD/TRY olarak döviz çifti gösterilir.

Döviz Kuru Teorileri

Döviz kuru teorileri, ilk kullanılmaya başlandığında sabit kur sistemleri uygulanıyordu ve uluslar arası ticaretin gelişim gösterdiği zamanlarda ortaya atılmıştı, dolayısı ile bu teoriler dış ticaret üzerine yoğunlaşmaktaydı. 1970li yıllar itibari ile sermaye piyasaları hareket kazanınca esnek kur sistemine geçilmiştir.

Başlıca döviz kuru teorileri şunlardır:

  • Dış ticarete dayalı olan yaklaşım
  • Finansal yaklaşımlar
  • Dinamik döviz kuru modelleri

Dış Ticarete Dayalı Olan Yaklaşım

Dış ticarete dayalı döviz kuru modelleri kendi arasında, cari işlemler ve sermaye hareketleri, satın alma gücü paritesi (sagp) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Satın alma gücü paritesi teorisi, kur dalgalanmasının, söz konusu fiyatlardaki farklılaşmaları telafi edecek bir biçimde ortaya çıktığını ifade etmektedir. Ve bu teori henüz 1916 yılında, İsveçli bir iktisatçı olan Cassel tarafından ortaya atılmıştır.

Döviz kurları içinde yer alan finansal yaklaşım, üç başlık altında ele alınmaktadır, bunlar;

  • Monatarist yaklaşım
  • Portföy tercihi
  • Dinamik yaklaşım’dır.

Monetarist yaklaşıma göre; para piyasalarındaki dengenin bir sonucu olarak döviz kurları ortaya çıkmaktadır. Talep edilen para önem taşımaktadır. Bu model türünde, iktisadi kararı veren birimler; nakitten yana tercihlerini sadece milli olan para olarak yapmakta ve nakit olan yabancı parayı ellerinde tutmamaktadırlar. Yine bu yaklaşıma göre; döviz kurundaki dengesizlikler çeşitli para politikaları ile giderilebilmektedir.

Portföy tercihi modellerinde, dünyada var olan tüm parasal olan ve finansal olan varlık piyasaları bir bütün biçiminde ele alınmaktadır. Döviz kurlarında yaşanmakta olan değişiklikler, varlık piyasalarında yapılan işlemlerin döviz piyasasından geçmesi durumu ile ilişkilendirilmektedir. Bu sebeple, kişi ve işletmeler, piyasada portföylerinin getirisini yüksek kılmak için işlemler yapmaktadırlar. Yani bu modele göre; yatırımcı olan kişilerin riski yüksek olan varlıklara yönelmesi yüksek bir getiri vaadi ile mümkün olmaktadır.

Dinamik Döviz Kuru modelleri arasında yer alan Overshooting yani döviz kurlarının aşırı tepkisi / hedef aşma modeli, Spekülatif Kabarcıklar Teorisi, Döviz piyasalarının Etkinliği Varsayımı/Teminatsız faiz arbitrajı teorisi yer almaktadır.

Bir önceki yazımız olan Borsa’nın Bilinmeyenleri başlıklı makalemizde bono nedir, borsa ve borsa nasıl oynanır hakkında bilgiler verilmektedir.

İYİ BAYRAMLAR!